Men neemt vaak aan dat het Jodendom geen boeken heeft met beslag wegens het tweede gebod in Exodus 20 dat meld: “Gij zult geen gesneden beeld, noch enige gelijkenis maken, van hetgeen boven in den hemel is, noch van hetgeen onder op de aarde is, noch van hetgeen in de wateren onder de aarde is.” Deze aanname is echter onjuist, er zijn wel degelijk joodse boeken met beslag. Persoonlijk vind ik dat, deze boeken en het beslag, onderdeel uit maken van het joodse culturele en historische erfgoed. Om het Nederlandse verleden te willen begrijpen is het Jodendom en de vrijheid die de Joden in de Nederlanden hadden van belang.

Het interessante van boekbeslag is dat soms in een oogopslag te zien is tot welke religieuze stroming de eigenaar behoorde. De Joden, die namelijk van links naar rechts een boek lezen monteren het beslag ook zo. Het komt echter veelvuldig voor dat de onderzoeker niet oplet en het boek dus aan de achterzijde opent. Na het zien van verschillende Joodse boeken valt wel op dat ze vaak schildpad gebruiken als bandmateriaal met geel kleurig beslag. Soms is het beslag van goud, vaak is het van messing en soms is het van verguld messing. Zilver komt (op de boeken die ik gezien heb) vrij weinig voor. De boeken met platten van schildpad zijn echter vooral boeken met beslag uit de zeventiende en achttiende eeuw.

Wel is belangrijk om te beseffen dat, de boeken met beslag die ik gezien heb, in openbare collecties bevinden en zelden vanwege het beslag zijn opgenomen of aangekocht. Dit heeft erin geresulteerd dat van sommige perioden veel meer bewaard is gebleven dan van andere perioden. Het zou dus kunnen zijn dat in andere perioden andere boekbanden en andere metalen voor het beslag zijn gebruikt waar ik niets vanaf weet. Daarom worden op deze site niet alleen boeken van instellingen opgenomen maar ook boeken uit privécollecties. Ik hoop dat ook de lijst met Joodse boeken met beslag in de komende jaren zal groeien.

Boeken met beslag zouden ons zaken over de Joodse gemeenschap kunnen leren die nu niet of nauwelijks zijn onderzocht. Zo kunnen we gaan kijken of de edelsmeden tot de zelfde religie behoorden als de opdrachtgever, of dat de religieuze overtuigingen niets uitmaakten als de smid maar in de omgeving aanwezig was. Ook zou het beslag ons misschien iets kunnen vertellen over de welvaart van de congregatie. Zijn de bijbels bijvoorbeeld beslagen met zilver of met goud? Of zijn er andere zeldzame producten gebruikt tijdens de vervaardiging, zoals edelstenen, ivoor of schildpad? Omdat ik al geconstateerd heb dat er veel schildpad is gebruikt in de joodse gemeenschap, komen de volgende vragen bovendrijven. Waarom gebruikten ze schildpad in combinatie met een geel kleurig metaal? Heeft dat iets met hun geloof of met hun geografische afkomst te maken? Waar komen de materialen vandaan en worden die materialen onbewerkt aangeleverd in de Nederlanden en wordt het hier bewerkt of gebeurd dat ergens anders en door wie dan? Zoveel vragen en nog geen antwoorden. Al hoop ik in de komende jaren toch antwoorden op deze vragen te kunnen vinden.